Bursa Kalesi Kent Silüetindeki Yerini Aldı


Aziz Elbas

İlk yazılı kayıtlar M.Ö.700 civarında bu bölgeye yerleşen Bithynia’lılardan söz eder. Bitynliler M.Ö.377’de bölgenin ilk egemen yerel krallığı Bithinyayı kurar. Krallık, M.Ö.88’e dek yaklaşık 300 yıl süreyle egemenliğini sürdürür.

Bursa’nın doğum günü olarak Bithinya Kralı I. Prusias(M.Ö. 232-192) dönemi olarak kabul görmektedir. Uludağ’ın kuzey yamaçlarında ovaya hakim bir noktada, batıdan ve doğudan gelecek her türlü tehlikelere karşı emniyetli bir konuma sahip, doğal kayalıklardan faydalanılarak surlar inşa edilir ve Kale Kent kimliğiyle Prussa kenti doğar.

“Kentin kurulması konusunda en çok dillendirilen hikaye ise Romalılarla yaptığı savaşı kaybeden ünlü Kartacalı  Komutan Hanibal’in ordusuyla sığındığı I. Prusias tarafından zafer kazanmış komutan gibi karşılanmasına bir anlamda  vefa  örneği olarak dönemine göre modern bir kent kurgusu ile Prussa kentini kurmasıdır.”

Bugün Hisar İçi olarak tanımladığımız bölgede ilk kent kurgusunun izlerini görmek mümkündür. Hemen hemen her yapı temelinde çıkan buluntular, bizleri kentin ilk dönemlerine götürür.

Bursa Kale Kenti; önemli bir bölümü doğal kayalıklar üzerine kurulan surlar ile çevreli olup, iç kale olarak tanımlı bölge içerisinde yöneticilere ait bir saray ve onların ihtiyaçlarına cevap verecek nitelikte ek yapılardan oluşmaktaydı.

Osmanlı’nın kuruluş döneminde fethi sürekli gündemde olan Bursa kısa sürede fethedilememiştir. Osman Bey 11 yıl süren kuşatma çerçevesinde biri Mollaarap sırtlarında yer alan Balaban Bey komutasındaki ‘Balabancık Kalesi’ni, diğeri de Gazi Aktemur komutasında Kültürpark batı girişi karşısında kalıntıları bulunan ‘Gazi Aktemur’ kalesini inşa ettirir. Osman Bey hayatının son demlerine değin Bursa’nın fethedileceği günü özlemle beklemiş, bir rivayete göre fetihten hemen  sonra diğer bir rivayete göre ise fetihten kısa süre önce vefat etmiştir.

Osman Bey; 6 Nisan 1326 tarihinde fetih sonrası vasiyeti üzerine gümüşlü kümbetin yani ‘Saint Elie’ manastırının bir bölümüne defnedilmiştir.

Bursa kalesi önemli bir kısmı doğal kayalıklar üzerine kurulu, 3.38 kilometre uzunluğundaki surlarla çevrelenir. Savunmanın güçlüğünden dolayı Pınarbaşı tarafında surlar iç ve dış olmak üzere çift sur şeklinde inşa edilmiştir. Bu surların çevresinde yine güvenlik kaygısıyla su dolu hendekler oluşturmuştur. Bursa kalesi 6 adet kapıya 14 burca sahiptir.

Altı adet olarak belirtilen kale kapıları ise Bursa (Prussa) Kentinin ana giriş kapısı olan Saltanat Kapısı, Yer Kapı(Bab-ı Zemin), Tahtakale Kapısı, Fetih Kapı(Su Kapısı), Zindan Kapı ve kaplıcalar bölgesi Çekirge tarafına açılan Kaplıca Kapı’dan  oluşur.

Yine Hisar içerisinde 18 burca sahip bir iç sur ile korunan kentin yöneticilerine ait bir saray bulunmakta idi. Günümüzde  kalıntıları halen mevcut olan saray ‘Tophane’ olarak adlandırılan bölgede Orduevi’nin bulunduğu alandır. Osmanlı  döneminde Bey Sarayı olarak adlandırılan saray beylikten imparatorluğa geçiş döneminde ilk Osmanlı sultanlarından  eşini ağırlamış, birçok önemli karar burada alınarak sultan düğünlerine tanıklık etmiştir.

KALE; SOSYAL MEKAN

Zaman içerisinde gerçekleştirilen menfi uygulamalar ve yıpranmayı beraberinde getiren müdahaleler, bizzat yerel yönetimlerce gerçekleştirilen çalışmalarla birlikte Bursa Kalesi’nin kapıları başta olmak üzere birçok bölümü neredeyse yok olmaya yüz tutmuştur.

2004 yılından bu yana başlatılarak devam ettirilen çalışmalar çerçevesinde, ilk etapta Bursa Kalesi’nin ana kapısı  niteliğindeki ‘Saltanat Kapı’ eldeki bilgi belge ve mevcut duruma göre projelendirilerek yeniden ayağa kaldırılmıştır.  Ardından aynı cadde üzerindeki burç ve sur duvarları restore edilmiştir. Çalışmalar Fetih Kapı’nın restorasyonu, Yer  Kapı  ve bağlı surların restorasyonuyla devam ettirilmiş, ‘Tahtakale Kapı’sı bağlı sur ve burçların restorasyonuyla  birlikte önemli bir aşama kaydetmiştir.

Ardından Bursa Kalesi’nin doğu surlarında başlatılan çalışmalar bölgede bulunan sur duvarları ve burçların restorasyonuyla birlikte yakın zamanda sonuçlandırılarak kent silüetindeki yerini almaları sağlanmıştır.

Bursa Kalesinin diğer kapısı olan ve aynı zamanda zindanların bulunduğu Zindan Kapı’da restorasyon ve düzenleme çalışmaları devam etmektedir. Son kapı Kaplıca Kapısında ise proje çalışmaları son aşamadadır.

Yapılan çalışmalarla doğu sur yamaçları başta olmak üzere Tophane Meydanı ve Okçu Baba Türbe çevresi düzenlenerek tarihi kent kimliğine yaraşır hale getirilmiştir.

Koruma yaşatma dengesi içerisinde işlevlendirilen Doğu Surları ve Yamaçları kafeterya ve gezinim alanları olarak Bursalıları ve ziyaretçilerini ağırlamaktadır. Tarihi çarşıya bakı alanlarıyla birlikte çay ve kahvenizi hoş sohbetle yudumlayacağınız ortamlar sizleri beklemekte.

 




Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>