KILAVUZ OLMAK


Aziz ELBAS
BBB Kültür ve Turizm Daire Başkanı

Sözlük anlamı yol gösterici diğer anlamıyla öncülük eden manasına gelmekte. Bursa’nın tarihi derinlerine ndiğimizde hep yol gösterici bir misyon üstlendiğini, her zaman öncü bir kimlik taşıdığını görürüz.

Bugünkü anlamıyla ilk standartlar II. Bayazid döneminde Bursa’da ilan edilip tüm Osmanlı coğrafyasında aygın hale getirilir. Osmanlı’da ilk gümrüklü ticaret merkezi Bedesten Bursa’da kurularak buradaki deneyim aşka bölgelere uygulanır. İlk şehirlerarası ulaşım Bursa’da başlatılıp diğer illerde yaygınlaşmasına aşlamasına sebep olur. İlk halka arz edilen açık şirketi Bursa Çimento bu anlamdaki yapılanmalara örnek teşkil eder. Osmanlı’da ilk hastane o günkü ismiyle Darüşşifa Bursa’da kurulur. Burada deneyim kazanan abipler ve eczacılar başka bölgelerde önemli hizmetleri başlatır.

Bursa Medreselerinde yetişen müderrisler ile Bursa tekkelerinde yetişen dervişler, sûfiler başta Balkanlar olmak üzere İstanbul ve tüm Osmanlı oğrafyasına ilimlerini, bilgilerini, güzel ahlaki değerleri taşırlar. Bu sebepledir ki Bursa ‘El Veren Şehir’ larak anılagelir.

Anadolu’da ilk tiyatro binası Ahmet Vefik Paşa tarafından Bursa’da yaptırılır. Bu vesile ile Anadolu’da Tiyatrolar kurulmasının öncülüğü yapılır. İlk kadın pilotumuz Sabiha Gökçen bir Bursalıdır. Kadınların zor denilen görevleri en iyi şekilde yapabileceklerini kanıtlar. Gemlik’te kurulan ilk suni ipek abrikası ve Türkiye’nin ilk modern tekstil fabrikası olan Merinos fabrikası, yalnızca ülkedeki sanayinin gelişmesine öncülük eder. Cumhuriyet döneminde okul yeri olarak ilk bağış Şerif Artış tarafından İncirli ahallesinde yapılarak, kent olarak eğitimde hayırseverlik kavramının öncülüğü yapılır.

İlk sivil umhurbaşkanı Merhum Celal Bayar’ın bu anlamdaki kimliği daha sonraki yıllarda hep örnek gösterilir. Tolon abrikasında üretilen ilk yerli çamaşır makinası, bir döneme damgasını vurarak yerli üretime moral ve otivasyon getirir. İlk teleferik tesisi Bursa’da başarıyla kurulup işletilmesi bu tesislerin farklı illerde de kurularak Turizm ve ulaşım anlamında kullanılabilirliğine örnek teşkil eder. Bursa Dağcılık Kulübü lkemizde kurulan ilk dağcılık kulübüdür. Bu özelliğiyle doğaseverlere öncülük edilir. Osmanlı’da ilk mimari rnekler Bursa’da verilerek diğer Osmanlı Coğrafyasında uygulanır hale gelir. (Bursa Kemeri bunlara örnektir) Dünya’nın ilk Çarşılı Köprüsü Irgandı Köprüsüyle, arastalı-çarşılı köprüler konseptinin yaygınlaşması ağlanır. 1539 yılında yayınlanan İlk Çevre Koruma Kanunları niteliğindeki emirnamelerle çevre duyarlılığı avramına Bursa öncülük eder. Özel havayolu şirketinin ilk örneği Sönmez Havayolları 1984 yılında Bursa’da urularak bu anlamdaki oluşumların önü açılır. Bunları günümüzden bir örnek vererek zenginleştirmek gerekirse lk Yerli Tramvay ‘İpekböceği’ adıyla Bursa’da üretilip raylara konularak kentin bu öncü misyonunun devam ttiği gösterilir.

Bursa bu öncü kimliğini çok farklı konularda halen devam ettirmektedir. Örneğin Türkiye Tarihi Kentler Birliği’nin 2000 yılında Bursa’da kurulması ülkemizde korumacılık anlamında gerçek bir ilat niteliği taşıdığı herkesçe kabul gören bir gerçektir. Birliğin Bursa’da kurulmasına karar veren başta rof. Dr. Metin SÖZEN olmak üzere o günün çok değerli yöneticileri ve bilim insanlarının Bursa’nın bu öncü imliğinin farkında oldukları, bu özelliğini göz ardı etmedikleri görülür. O günden bu güne başta Bursa’da olmak üzere ülkemizde korumacılık anlamında yaşanan gelişmeler bu kararda yanılmadıklarını tarih şimdiden azmaktadır. Tarihi ve Kültürel Miras çalışmalarında oldukça önemli mesafeler kat edilen Bursa’da yapının ülkiyet niteliğine göre geliştirilen yöntemler üzerinde durulması gereken dikkat çekici özelliğiyle örnek eşkil eder. Tarihi yapılarda kat karşılığı, restorasyon karşılığı kullanım hakkı, kiralama yöntemiyle estorasyon ve kullanım gibi bulup uyguladığı çözüm yöntemleriyle diğer kentlere öncülük eder. Bursa bunun anında, Vakıflar Müdürlüğü başta olmak üzere farklı kurumlara yapılan işbirlikleri ve yetki paylaşımlarıyla arihi mirasımızın korunması ve yaşatılmasının yalnızca bu kurumların yetkisi, sorumluluğu ve görevi olmadığı, yerel yönetimlerin temsil ettiği halkı adına bu değerleri koruma ve yaşatma bilinciyle çalışmaların ncülüğünü yapması gerektiğini kanıtlayarak ortaya koyar. Yürütülen onlarca restorasyon projesi sonucu yeniden ayata döndürülen mekanların işlevlendirilmesi konusundaki çalışmalarıyla ortaya koyduğu örneklerle yine ncülük eder. Somut olmayan kültürel miras diğer adıyla yaşam kültürümüz konusunda yürütülen çalışmalar, Bursa üzerine yapılan yayın çalışmaları, belgeseller, sempozyum ve etkinliklerle kentlilik bilincinin azandırılmasının yanında kent hafızasının gelecek nesillere aktarılması konusunda gelinen nokta başta Unesco lmak üzere bir çok kurum tarafından takdirle karşılanarak örnek gösterilir. Özellikle kırsala alanda ürütülen araştırma ve yaşam kültürü çalışmalarıyla elde edilen veriler ve paylaşılan sonuç ürünleri birçok urum kuruluş ve kente örnek oluşturur. 2004 yılında Kent Müzesinin açılmasıyla başlatılan kente yeni müzeler azandırma, Bursa’yı müzeler kenti yapma çalışmalarıyla Sözlük anlamı yol gösterici diğer anlamıyla öncülük den manasına gelmekte. Bursa’nın tarihi derinlerine indiğimizde hep yol gösterici bir misyon üstlendiğini, er zaman öncü bir kimlik taşıdığını görürüz.

birçok örnek müze çalışması hayat geçirilir. Tüm bunların sonucu olarak Bursa, gerek tarihi miras koruma ve aşatma çalışmaları konusunda yürütülen çalışmalar, gerek kent müzeleri ve ihtisas müzeleri kurulma alışmaları ve gerekse somut olamayan kültürel miras konusunda çalışma yapmak isteyen belediye ve kurumlarla eneyimlerini ve birikimlerini paylaşmakta ve bir anlamda kılavuzluk yapmakta. Tarihi Kentler Birliği ve Çekül le birlikte yapılan koordinasyon çerçevesinde bir çok il ve ilçede gerçekleştirilen deneyim ve bilgi paylaşımları sonucu hem mali imkanların daha verimli kullanılması sağlanmakta, hem de en doğru işlerin apılmasına vesile olunmakta. Avrupa Müze Akademisinin üyesi olan Büyükşehir Kent Müzesi üstlendiği misyonla Avrupa da müze konusundaki iyi örneklerle Anadolu kentlerinin buluşmasını sağlarken, diğer yandan yaptığı rganizasyonlarla Avrupa müzelerinin ülkemiz müzelerini tanımasına öncülük etmekte. Devlet kurumlarınca önlendirilen farklı ülkelerden gelen yabancı heyetlere, yapılan çalışmalar ve yöntemleri konusunda brifingler verilmekte. Bu deneyim paylaşımları yalnızca ülke içiyle sınırlı kalmayıp başta Türk dünyası olmak üzere arklı coğrafyalardaki ülkelerden yapılan davetler üzerine buralara gidilerek gerçekleştirilmekte.

2015 Eylül ayında Kazakistan’nın Aktau( Akdağ) valiliğince Türksoy işbirliğiyle düzenlenen ‘Kent Turizminin eliştirilmesi’ne yönelik Uluslararası toplantıya yapılan davet üzerine gidilerek Bursa deneyimi paylaşılmış, nerilerde bulunularak sorular cevaplandırılmıştır. Hazar Denizi kıyısında kurulan Aktau şehri Sanayinin ermiş olduğu ağır baskıyı Turizm ile kırmaya ve özellikle ismini aldığı Akdağ eteğindeki manevi bölgeleri nanç turizmi kapsamında değerlendirmek isteyen bir kent. Bu konuya gönül vermiş kent yöneticilerinin gayretiyle özellikle Türk Dünyasından gelen uzmanlardan alacakları fikirleri değerlendirmek ve kendilerine ir yol haritası belirlemek istediklerini açıkça ifade etmekteler. Şahbat Ata kaya mescidi uzak olmasına ağmen bozkırlar içerinde ilgi bekleyen ancak kendisine olan ilgi ve ziyaretçilerin gün ve gün arttığı manevi ir mekan. Buna benzer kent merkezinde olmayan ancak halk tarafından manevi mekanlar olarak kabul gören bu yönleriyle güçlü bir çok mekan turizme katılmayı bekliyor. Yöneticilerde bu anlamdaki kararlılık gerçekten akdire şayan bir durum sergilemekte. Bizler de deneyimlerimizi ve bu yöndeki fikirlerimizi paylaşma ahatlıkla ifade etme imkanı bulduk ve kendilerine desteğimizin süreceği konusunda iyi niyetlerimizi dile etirdik. Başta da belirtmiş olduğumuz gibi Bursa tarih boyunca öncü misyonunu hep devam ettirmiştir. Günümüz oşullarında da birçok konuda bu özeliğini geliştirerek devam ettirmekte.




Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>